अमेरिकन इतिहासाचे धडे

 

ह्याच जुलै महिन्यात मी अमेरिकेच्या कनेक्टिकट राज्याची पुण्यातील सदाशिव पेठेची तुलना करणारा लेख लिहिला . तो बऱ्याच जणांना आवडला आणि तो सकाळ मध्ये छापून आला.  

ESAKAL Gautam Naik Post

तो लेख लिहिण्यापूर्वी , कनेक्टिकट राज्याचा इतिहास आणि भूगोल ह्या विषयांवर सगळी माहिती माझ्या कन्ये कडून घेतली. बालादपि सुभाषितं ग्राह्यम हे म्हणतात ना तसे झाले.  हीच माझी कन्या जेंव्हा आठवी पर्यंत महाराष्ट्र बोर्ड च्याइतिहास शिकली  त्यात तिने कधीच रस घेतला नाही अपवाद फक्त  इयत्ता चौथीचा ज्यात महाराजांचा थोडा फार का होईना इतिहास शिकवलं गेला.   इथे तिला अमेरिकेत इतिहास इतका आवडायला लागला. तिला इथल्या ,अमेरिकन इतिहास AP कोर्से मध्ये  पाच म्हणजे पूर्ण पॉईंट्स मिळाले. तिने इथल्या शहरा मधील हिस्टोरिक सोसायटी मध्ये शहरच्या इतिहासाचा प्रोजेक्ट केला. खूप अवांतर वाचन केले. ह्याला कारण म्हणजे ज्या पद्धती ने त्यांना इतिहास शिकवतात ती  फार आपल्यापेक्षा फार वेगळी पद्धत आहे. आपल्याला जर इतिहास घडवणारे तरुण तयार करायचे असतील तर त्यांना इतिहास चांगला माहित असला पाहिजे. काही लोकांच्या मते इतिहास जितका कमी शिकवला किंबहुना नाही शिकवला तर भारत तंटामुक्त होईल. मला काही असे वाटत नाही. माझा ह्या लेखामागचा उद्देश हा अमेरिकन शिक्षण पद्धतीतले चांगले गुण जाणून घेणे हाच आहे. इथे अमेरिकेत पण मोठे वाद आहेत. विशेषतः काही संवेदनशील विषय जाणीवपूर्वक वगळण्याचा. त्या तपशिलात पण मला फारसे शिरायचे नाही.

Making of History

A few weeks back, I wrote a post covering History and Geography of the state of Connecticut USA which is my current address and its parallels in the History and the Geography of Pune India which is my permanent address.  It was well appreciated by friends and as well as experts. In fact, it was published in the overseas supplement of leading Marathi daily. 

Connecticut: Sadashiv Peth of USA

They say a child is the father of the man. During this course of writing the post, I learned all the CT and New England History lessons from my daughter Riya. Same Riya of the old who did not enjoy History taught in Pune with a striking exception of Std IV history which taught them in the blandest and politically correct version the History of Shivaji Maharaj. Though a latecomer in the US system (as a high school freshman) after a course in Western Civilization in Freshman year she opted for AP US History and got a maximum of 5. She took extra efforts to know the local history of the town and also was interested in chapters of the American Revolution, Civil war, the Civil Rights movement, and so on.

The point of this blog is not about Riya but about stark differences in the way we teach history in India and how they taught her in the US. If we want to create youngsters who can make history you need to educate them and make them understand the history and be a part of the progression of Humanity. Here I do not want to get into any debate about nationalism or anything about the dividing lines of History. I know some people think that not teaching History will erase conflicts. Though I do not want to argue this line of thoughts I want to highlight some positive things we can learn from the US system. There is a huge debate even in the US about the wrong focus of the US to exclude controversial topics. But even that is beyond the scope of this post. 

अमेरिकेतील सदाशिव पेठ: कनेक्टिकट

जेव्हा आपण अमेरिकेचा  विचार  करतो तेंव्हा डोळ्या समोर काय उभे राहते  .  तसे म्हणजे आपण अमेरिकेचा विचार किंवा अमेरिकन आचार केंव्हा करत नाही हा उपप्रश्ण.  इथे आचार म्हणजे लोणचं नाही. आचार म्हणजे अनुकरण. प्रत्येकाच्या आयुष्यात अमेरिका किंवा अमेरिकन गोष्टींचा प्रभाव हा असतोच  ते राहू द्या. अमेरिका म्हणजे  डोळ्यासमोर येतात ते  न्यूयॉर्क शहर , स्टॅचू ऑफ लिबर्टी , मॅनहॅटन , ग्रँड कॅन्यन , वेगास , गोल्डन गेट , बे एरिया, हॉलिवूड, लॉस अँजेलिस डिस्नेलॅण्ड . आपल्या कामा-व्यवसायाकरिता आणखी पुढे गेल्यास न्यू जर्सी , सिएटल , शिकागो , डेट्रॉईट, टेक्सास, फ्लोरिडा. आपण भटके विमुक्त असाल तर नायगारा, अलास्का , हवाई पर्यंत डॉलर उडवून स्वतः विमानाने उडता .  तसे तर आपण भारतीय खूप ठिकाणी पसरलो आहोत पण मला हाडे पसरायला जागा मिळाली ती अमेरिकेतील  सदाशिव पेठ म्हणजे कनेक्टिकट  राज्य.  मी हाडाचा सदाशिवपेठी पुणेकर असल्यामुळे असेल कदाचित.

कनेक्टिकट राज्याला  अमेरिकेत लँड ऑफ स्टेडी हॅबिट्स (land of steady habits ) असे म्हणतात. म्हणजे ह्या राज्यात लोक सरळमार्गी  नियम पाळणारी पापभिरू असतात. मुख्य म्हणजे राजकारणातील प्रचलित विचारसरणीचे पालन करणारी असतात.  गुगल ट्रान्सलेट वापरून कन्झर्वेटिव्ह ह्या इंग्लिश शब्दाचा अर्थ   मराठीत पुराणमतवादी असा होतो. पण ज्या सदाशिव पेठेनी   इतके सुधारक, क्रांतिकारी , नवमतवादी दिले तिला पुराणमतवादी म्हणणे चुकीचे होईल. पुराणमतवादी च्या विरुद्ध म्हणजे पुरोगामी . सदाशिव पेठी लोकांना मी पुरोगामी कधीच म्हणणार नाही कारण सद्यपरिस्थितीत ती एक उपहास किंवा चेष्टा झाली आहे  . एक मात्र आहे कि आपल्या मराठी विश्वात पुण्या ला जे स्थान आहे ते इथे  न्यू   इंग्लंड भागाला आणि जे स्थान सदाशिव पेठेला आहे ते कनेक्टिकट ला.